Vostok Amphibian Paddle Hands (Case Type 1190/630)

350 kasa kodlu Swing Lug Amphibian'dan sonra üretilen model 1190 kasa kodlu, fıçıya benzer şeklinden dolayı Tonneau  denilen modeldi. İlk olarak 1190 olarak adlandırılan Tonneau kasa kodu ilerleyen yıllarda 630 olarak anılmaya başlandı. Dolayısıyla başlıkta her iki kodu da belirtme ihtiyacı hissettim. Dikkat ederseniz Amphibian kasa kodlarının "0" ile bittiğini fark edersiniz. Kodun son rakamının "0" olması o kodla üretilen saatin paslanmaz çelik kasaya sahip olduğunu belirtir. Diğer madenlerle (ör: pirinç) üretilen saatlerin kodlarının son rakamları değişik olacaktır.

Swing Lug üretiminin tam olarak ne zaman sonlandığı ya da Tonneau üretiminin tam olarak ne zaman başladığı bilinmiyor. Ayrıca bazı kaynaklar bir modelin üretiminin tamamen durup diğer modelin üretiminin başladığını öne sürerken, bazıları belli bir zaman diliminde her iki kasanın da üretildiği konusunda hemfikir. Ben de iki modelin belli bir süre aynı anda üretildiğini, üretilmese bile aynı anda satışta olduğunu düşünüyorum. Zira 1190 kasa kodundan sonra üretimine başlanan 470 ile 1190'ın belli bir süre birlikte satışta olduğu neredeyse kesin. Sonuç olarak şunu söyleyebiliriz ki Tonneau kasanın ortaya çıkması 1970'li yılların başına denk geliyor.

Swing Lug'ı tanıtırken saydığım özelliklerin tamamı bu model için de geçerli. Hatta fabrikanın çelik işleme konusundaki yeteneksizliği bile... Bu kasada da görüldüğü gibi hala kordon ya da bilezik takılabilecek herhangi bir boynuz yok. Bunun yerine muhtemelen daha kolay bir yol olan kasayı içe doğru işlemeyi seçmişler.

Saat iç piyasa için üretilmiş bir model. Kadranındaki ve arka kapağındaki yazıların Kiril Alfabesi ile yazılmış olduğundan anlıyoruz. İhraç için üretilen modellerde bu yazıların Latin harfleri ile yazılması tercih edilmiş.

Saat, Tonneau kasanın ilk örneklerinden. Bu ilk örneklerde kullanılan kollar oldukça karakteristiktir ve şimdilerde oldukça nadir bulunan parçalar oldular. Özellikle bu saatteki gibi tertemiz bir kadran ve daha da önemlisi üzerinde orijinal Chistopol Fabrikası yapımı fosforu taşıyanlara rastlamak büyük şanstır. Saatin kollarındaki fosfor genellikle zamanla dökülür ve yine genellikle markerlarla uyumsuz başka renk fosforlar kullanılarak yenilenir. 

Saatin arka kapağında Sovyetler Birliği Kalite İşareti'ni (Государственный знак качества СССР) görmek mümkün. Beşgen içinde yazan CCCP ve K harflerinden oluşan bu işaretin K harfi, Rusçası kachestvo olan kalite kelimesinden gelir. Bu işaret, Sovyet devleti tarafından 1967 yılında oluşturulan yüksek kalite standartlarını sağlayan ürünlere verilirdi. İşareti kullanmaya hak kazananlara fiyatlarına %10 zam yapma hakkı da tanınırdı. 

Saatin üzerindeki bilezik saatle uyumlu bir Sovyet bileziğidir. Sovyet dönemi saatleri genellikle bileziksiz ve kayışsız olarak satılırdı. Buna rağmen her model için özel bilezik ya da kayış üretilip ayrıca satışa sunulurdu. Üzerindeki bileziğin kasa ile olan mükemmel uyumundan da anlaşılacağı gibi bu bilezik bu kasa için üretilmişti. Bilezikte görülen нерж kelimesi paslanmaz anlamına gelir.

Tıpkı bir önceki nesilde olduğu gibi 1190'larda da 2209 Su kalibre kullanılmış. Özelliklerinin Swing Lug'ı tanıtırken saydığım için yinelemeyeceğim.

Tonneau tanıtımları bir kaç yazı daha sürecek. Amphibianlar içinde en sevdiğim kasa Tonneau olduğu için zamanla neredeyse her kadran kombinasyonuna sahip oldum. Bunları ayrı ayrı tanıtmak daha akıllıca olacaktır. Çünkü kasa aynı olsa da kimi zaman kollar değişecek, kimi zaman antimanyetik özellik eklenecek.

Vostok Amphibian Swing Lugs (Case Type 350)

1967 yılında Mikhail Novikov ve Vera Fedorovna Belova, Sovyet Ordusundan gelen emirle ilk Vostok Amphibian'ı tasarladılar ve bir efsane böyle başladı.

 Mikhail Novikov ve Vera Fedorovna Belova

Saati tasarlarken, suyun 200 metre altındaki basınç ve düşük sıcaklık onlar için bir sorundu. Ama bunlar aşılabilir sorunlardı. İsviçre yapımı bazı saatlerde bu sorunlar çoktan aşılmıştı. Ama aşılamayacak bir sorun vardı: Patent! Bazıları onlara "Neden bisikleti yeniden keşfetmeye çalışıyorsunuz?" diye soruyordu. Bu sorunun sahiplerine göre yapılması gereken tek şey var olan bir saati kopyalamaktı. Patentleri bu kadar dert etmeye gerek yoktu. Ancak bilmedikleri şey, varolan bir saati kopyalayabilecek kadar hassas ekipmanlara sahip olunmadığıydı. Tüm bu zorluklara rağmen  Mikhail Novikov ve Vera Fedorovna Belova tamamen özgün, benzerlerinden daha az maliyetli ve  zorlu koşullara daha dayanıklı bir saat ürettiler. Üretilen bu saate yeni bir isim gerekliydi. Yapılan oylama sonucunda saat, karada ve suda aynı rahatlıkla yaşayan yaratıklara benzetilerek Amphibian ismi uygun görüldü.

Özgün bir tasarım için büyük uğraş verdiler. Ama sonunda ortaya çıkan eser bütün bu uğraşların boşa gitmediğinin kanıtıydı. Üretilen saatin görüntüsü o günkü diğer saatlerden pek de farklı değildi. Ama aslında kristali, kauçuk contaları, arka kapağı, kurma kolu ve en önemlisi de çelik gövdesi daha önce üretilen saatlerden oldukça üstündü. Bütün bu parçaları suyun 200 metre altındaki basınca dayanabilecek şekilde tasarlanmıştı.

Saatin kristali santimetrekareye 20kg basınca dayanabilecek şekilde üretildi. Bunun için kristal, 2mm kristale sahip diğer saatlerdekinin aksine 3mm ve kubbeli olarak tasarlandı.

Daha önce pirinçten üretilen saat kasalarını işlemek kolaydı. İstenilen her şekil veriliyordu. Ama Amphibian'ın çelik gövdesi pirince göre oldukça sertti ve fabrikanın imkanları çeliği şekillendirmek için yeterince gelişmiş değildi. Daha önceleri başka Sovyet saat fabrikaları çelik kasalı saatleri işlemişti. Örnek olarak Poljot All Steel ya da Zlatoust dalgıç saatlerini verebilirim. Ama sanıyorum Vostok'un üretildiği Tschistopolsky fabrikası bunu başaramadı. Bu nedenle üretilen çelik kasalara kayış takmak için boynuz yuvası açamadılar. Bu imkansızlık, çok farklı bir tasarımı ortaya çıkardı: Swing Lugs...

Daha sonraları Komandirskie serisinde de görülen, dalış zamanını ölçmek için kullanılan döner bezel Sovyet saatleri arasında ilk olarak Amphibian'da kullanıldı.

Saatin arka kapağı o günlerde üretilen 0,5mm kalınlığındaki kapaklardan daha kalındı. Basınca karşı dayanıklı olması için 1mm’lik paslanmaz çelik bir arka kapağa sahipti. Yine diğer saatlerin aksine bu kapak vidalıydı. Bu sayede kauçuk conta en üst düzeyde sıkıştırılarak basınç farklılıklarındaki genleşmesi en alt seviyeye indirilmişti.

Deniz altında okunaklı olması için kadranda ekstra fosfor kullanıldı. Bu fosfor bugün bile, yani yaklaşık 45 yıl sonra, işlevini yerine getiriyor.

Saat, sadece sualtı görevlerde değil, su üstü, hatta atmosfer üstü görevlerde de kullanıldı. Gregoriy Grechko, 1975'te Soyuz 17 görevinde,  Juri Wiktorowitsch Romanenko ise 1980'de Soyuz 38 görevinde bu saati kullandılar.

Saat, bloğuma adını veren 2209 SU mekanizma ile çalışıyor. 22 mm çapındaki bu mekanizma 18 taşlı ve yaklaşık 38 saat güç rezervine sahip. 45 yaşında olmasına karşın oldukça dakik. Bu dakiklikte 2809 kalibre ile aynı aileden gelmesinin payı büyük. Çünkü 2809, daha önceki bir yazımda belirttiğim gibi, Zenith'in 135 numaralı kronometre kalibresinden esinlenerek üretilen Sovyetlerin tek kronometre kalibresidir. 

Bu saat, sahip olduğum ilk Sovyet Amphibian'ı olmadığı halde kronolojik olarak önde olduğu için ilk olarak paylaşmayı uygun gördüm. Artık neredeyse antika değeri olan 350 kasa kodlu bu ilk Amphibian'dan sonra 1190 kodlu ikinci kasa üretildi. Muhtemelen bundan sonraki bir kaç yazımda 1190 kasa tipini tanıtmaya çalışacağım. Bu şekilde elimden geldiği kadar kronolojik sıraya uymayı planlıyorum.